بخش نخست

«زن کانون پرفروغ خانواده، مرکز مهر و مظهر عشق است»؛ به سخن اقبال لاهوری، زن نه ‌تنها ستون خانواده، بلکه یکی از پایه‌های اساسی جامعه است. با این‌حال، در افغانستان امروز، زنان که نیمی از جامعه را تشکیل می‌دهند، از بسیاری از حقوق و فرصت‌های محوری محروم شده‌اند.

آنان نمی‌توانند آزادانه درس بخوانند، کار کنند، سفر کنند یا در تصمیم‌گیری‌های اجتماعی و سیاسی نقش داشته باشند. در عمل، دامنه‌ی حضور آنان به خانه و آشپزخانه محدود شده و به‌گونه‌ی نظام‌مند از بسیاری از عرصه‌های عمومی حذف شده‌اند. پنج سال می‌شود که زنان افغانستان از صحنه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کنار زده شده‌اند. این در حالی است که زنان در دو دهه‌ی گذشته دست‌آوردهای چشم‌گیری داشتند. آنان در سطوح مختلف حکومت، سیاست، تجارت، آموزش و نهادهای اجتماعی فعالیت می‌کردند، وارد عرصه‌ی عمومی شده بودند و در مشارکت سیاسی و اجتماعی نقش فعال داشتند، اما بخش بزرگی از این دست‌آوردها در پنج سال گذشته نقش بر آب شده است.

تجربه‌ی کشورهای توسعه‌یافته نشان می‌دهد که توسعه‌ی پایدار بدون حضور فعال زنان در جامعه امکان‌پذیر نیست. این مسئله تنها به کشورهای غربی محدود نمی‌شود. در کشورهای اسلامی و منطقه نیز زنان از نقش و کنشگری فعال برخوردارند. در کشورهای همسایه مانند پاکستان، عربستان سعودی، ایران، ترکیه و کشورهای آسیای مرکزی، زنان در سطوح بلند حکومتی حضور دارند، سیاست می‌کنند، تجارت می‌کنند و در برخی کشورها حتی در ساختارهای نظامی نیز فعالیت دارند. در افغانستان، اما، برای زنان فراتر از مسوولیت خانه‌داری و آشپزخانه، فضای محدودی در نظر گرفته شده است. نادیده گرفتن نقش زنان، در واقع نادیده گرفتن نیمی از ظرفیت جامعه است. تا زمانی که زنان در روندهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی مشارکت نداشته باشند، افغانستان نمی‌تواند به بسیاری از مشکلات بنیادی خود فایق آید.

از سوی دیگر، نقش زنان در سیاست تنها به حضور فیزیکی یا تصدی مقام‌های رسمی محدود نمی‌شود. «نقش عاطفی» زنان در سیاست می‌تواند به معنای استفاده از هم‌دلی، هوش هیجانی و توانایی ارتباطی برای کاهش تنش، حل بحران، جلب اعتماد مردم و ترویج صلح باشد. زنان می‌توانند با درک بهتر دردها و نیازهای مردم، به کاهش خشونت، تقویت همبستگی اجتماعی و شکل‌گیری سیاست‌های انسانی‌تر در حوزه‌هایی مانند آموزش، بهداشت، خانواده و رفاه عمومی کمک کنند.

البته تاکید بر نقش عاطفی زنان نباید به کلیشه‌سازی منجر شود. تقلیل زنان به موجوداتی صرفاً عاطفی می‌تواند خود به مانعی در برابر مشارکت سیاسی آنان تبدیل شود. سیاستمداران زن موفق نشان داده‌اند که عاطفه و هم‌دلی زمانی موثر است که در کنار دانش، تدبیر، تجربه و توانایی مدیریتی قرار گیرد، نه به جای آن.

بنابراین، مسئله‌ی زنان در افغانستان صرفاً یک موضوع حقوق بشری نیست؛ بلکه مسئله‌ای اساسی برای آینده‌ی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور است. حذف زنان، حذف نیمی از ظرفیت افغانستان است و هیچ جامعه‌ای نمی‌تواند با کنار گذاشتن نیمی از نیروی انسانی خود، مسیر توسعه و ثبات را با موفقیت طی کند. 

شورای پناهندگان ناروی می‌گوید کشورهای عضو ناتو، پنج سال پس از خروج نیروها و نهادهای غربی از افغانستان، تعهدات خود در قبال مردم این کشور را نادیده گرفته‌اند.

این نهاد در گزارشی گفته است که بازگشت بیش از شش میلیون افغانستانی از کشورهای همسایه از سال ۲۰۲۳ به این‌سو، در کنار بحران اقتصادی و بشری، تغییرات اقلیمی و محدودیت‌های گسترده بر زنان و دختران، فشار بر مردم افغانستان را افزایش داده است.

شورای پناهندگان ناروی هشدار داده که کاهش چشم‌گیر کمک‌های بشری و بودجه‌های انکشافی، میلیون‌ها افغانستانی را در تامین نیازهای اساسی زندگی با مشکلات جدی روبه‌رو کرده است.

پس از تحول سیاسی، کمک‌های خارجی به افغانستان به‌شدت کاهش یافته و این کشور هم‌زمان با بحران اقتصادی، افزایش نیازهای بشری، بازگشت گسترده مهاجران و رویدادهای اقلیمی روبه‌رو شده است. نهادهای امدادرسان بارها درباره‌ی کاهش منابع مالی و دشوارتر شدن ارایه‌ی کمک‌ها در افغانستان هشدار داده‌اند.

یک پناهنده ۲۸ ساله افغانستان که در شهر لورد در جنوب‌غرب فرانسه زندگی می‌کرد، پس از تحقیقات اداره کل امنیت داخلی فرانسه (DGSI) به اتهام ارتباط با شبکه‌های جهادی و برنامه‌ریزی برای اقدامات تروریستی تحت پیگرد قضایی قرار گرفته است.

روزنامه «لوموند» گزارش داده است که این مرد با نام اول‌خان ک. در ۲۹ جون، هنگام خروج از محل کاری‌اش در یک هتل در شهر لورد، بازداشت شد و در سوم جولای به اتهام تبانی جنایی تروریستی با هدف آماده‌سازی جنایت علیه اشخاص و ترویج و تامین مالی تروریسم تحت پیگرد قرار گرفت و به بازداشت موقت فرستاده شد.

بر اساس گزارش، او در سال ۲۰۲۳ در فرانسه پناهندگی گرفته بود. او هنگام درخواست پناهندگی گفته بود که پس از متهم‌شدن به جاسوسی و همکاری با حکومت پیشین افغانستان، از سوی گروه حاکم تحت تعقیب قرار گرفته و در نتیجه افغانستان را ترک کرده است.

اما تحقیقات ضدتروریسم فرانسه اکنون روایت او را زیر سوال برده است. بازرسان می‌گویند اول‌خان ک. در دسامبر ۲۰۲۵ به‌صورت مخفیانه از طریق ترکیه وارد افغانستان شده و نزدیک به چهار ماه در این کشور حضور داشته است. مقام‌های فرانسوی احتمال می‌دهند که او در افغانستان با افراد گروه حاکم دیدار کرده و آموزش نظامی و استفاده از سلاح دریافت کرده باشد.

پرونده زمانی آغاز شد که یک کاربر شبکه اجتماعی تیک‌تاک محتوای جهادی منتشرشده از یک حساب کاربری را به سامانه گزارش‌دهی پلیس فرانسه معرفی کرد. تحقیقات بعدی این حساب را به اول‌خان ک. مرتبط کرد. در تلفن همراه او تصاویری از حضورش در کنار افراد مسلح گروه طالبان، سلاح‌های نظامی و محتوایی در حمایت از شبکه حقانی و تحریک طالبان پاکستان پیدا شده است.

به گفته «لوموند»، در یکی از تصاویر که اطلاعات فنی آن نشان می‌دهد در ۲۷ دسامبر ۲۰۲۵ در ولایت ننگرهار ثبت شده، او در حالی دیده می‌شود که یک تفنگ کلاشینکوف و جلیقه‌ای حامل خشاب‌های مرمی به تن دارد. تصاویر دیگری نیز حضور او را در لباس نظامی و در نزدیکی ساختمان‌های مربوط به نیروهای گروه طالبان نشان می‌دهد.

بازرسان همچنین پس از بازگشت او به فرانسه، پیام‌ها و تصاویری را پیدا کرده‌اند که به گفته مقام‌های ضدتروریسم، می‌تواند نشانه تمایل او به انجام جهاد مسلحانه و کشته‌شدن در آنچه «شهادت» می‌دانسته باشد. در تلفن همراه او همچنین ویدیویی تبلیغاتی از یک اعدام و محتوایی مرتبط با سراج‌الدین حقانی پیدا شده است.

با این حال، اول‌خان ک. تمامی اتهامات را رد کرده است. او در جریان بازجویی گفته که سفرش به منطقه برای دیدار با همسر بیمار و فرزندش بوده و ادعا کرده است که تصاویر مربوط به افغانستان مربوط به سال‌های گذشته است؛ ادعایی که با داده‌های فنی تلفن همراه او، از جمله اتصال به دکل‌های مخابراتی در افغانستان، در تضاد دانسته شده است.

وکلای او نیز بر اصل برائت تاکید کرده و گفته‌اند که صرف ارتباط با فضای سیاسی و امنیتی افغانستان برای اثبات مشارکت آگاهانه در یک طرح تروریستی کافی نیست.

تحقیقات قضایی فرانسه همچنان ادامه دارد و یکی از پرسش‌های اصلی این است که آیا او از سوی یک شبکه تروریستی برای انجام ماموریتی در فرانسه هدایت شده یا اینکه به‌صورت فردی به آموزش نظامی و فعالیت‌های جهادی روی آورده است.

تا کنون هیچ دادگاهی او را مجرم نشناخته و اتهامات مطرح‌شده علیه او در مرحله تحقیقات قضایی قرار دارد.

(Le Monde.fr⁠)

شورای پناهندگان ناروی، در پنجمین سالگرد خروج نیروهای خارجی از افغانستان می‌گوید جامعه‌ی جهانی مردم افغانستان را فراموش کرده و کاهش شدید کمک‌های بشردوستانه، بحران انسانی در این کشور را عمیق‌تر کرده است.

این نهاد در گزارشی که دوشنبه، ۱۰ آگست، منتشر کرد، گفته است بازگشت بیش از شش میلیون شهروند افغانستان از کشورهای همسایه از اواخر سال ۲۰۲۳، فشار بیشتری بر جوامع آسیب‌پذیر وارد کرده است.

یان ایگلند، دبیرکل شورای پناهندگان ناروی، گفته است کشورهای عضو ناتو وعده‌های خود در قبال مردم افغانستان را فراموش کرده‌اند و شکاف مالی فزاینده، سازمان‌های امدادرسان را مجبور کرده است کمک‌های غذایی، آب، سرپناه و خدمات صحی به خانواده‌های نیازمند را کاهش دهند.

بر اساس گزارش این نهاد، بودجه‌ی مورد نیاز برای کمک‌های بشردوستانه افغانستان که در سال ۲۰۲۱ حدود ۹۶ درصد تامین شده بود، در سال ۲۰۲۵ به ۴۲ درصد کاهش یافته است. در سال جاری نیز تاکنون تنها ۲۶ درصد از بودجه‌ی مورد نیاز تامین شده است.

این نهاد هشدار داده است که ادامه‌ی کاهش کمک‌ها، در کنار بحران اقتصادی، تغییرات اقلیمی و محدودیت‌های فزاینده بر زنان و دختران، وضعیت انسانی در افغانستان را وخیم‌تر خواهد کرد.

شورای پناهندگان ناروی، از جامعه‌ی جهانی خواسته تا کمک‌های بشردوستانه و سرمایه‌گذاری‌های درازمدت برای ایجاد فرصت‌های معیشتی و کاهش وابستگی مردم افغانستان به کمک‌های اضطراری را افزایش دهد.

جنبش فرخنده به مناسبت پانزدهم آگست، با انتشار اعلامیه‌ای از سازمان ملل متحد و جامعه جهانی خواست برای حمایت از حقوق زنان و دختران افغانستان، به‌جای ابراز نگرانی‌های تکراری، اقدامات عملی و موثر روی دست گیرند.

این جنبش گفته است که زنان و دختران افغانستان پس از پانزدهم آگست با محدودیت‌های گسترده در زمینه آموزش، کار و مشارکت اجتماعی روبه‌رو شده‌اند، اما با وجود این فشارها از مبارزه برای آزادی، عدالت و حقوق اساسی خود دست نکشیده‌اند.

جنبش فرخنده تاکید کرده است که جهان نباید افغانستان و زنان این کشور را فراموش کند و باید برای پایان دادن به سیاست‌های سیستماتیک تبعیض و حذف زنان، مسئولانه عمل کند.

کار ساخت یک کارخانه‌ی بزرگ سمنت با سرمایه‌گذاری ۱۴۳ میلیون دالر در ولسوالی زنده‌جان هرات آغاز شده است. این پروژه از سوی سکتور خصوصی تطبیق می‌شود و قرار است طی دو سال به بهره‌برداری برسد.

براساس معلومات ارایه‌شده، کارخانه‌ روزانه حدود سه هزار تُن سمنت تولید خواهد کرد و زمینه‌ی کار برای نزدیک به پنج هزار نفر را به‌گونه‌ی مستقیم و غیرمستقیم فراهم می‌سازد.

مسوولان کارخانه، هدف از ساخت این کارخانه را افزایش تولید داخلی، ایجاد فرصت‌های کاری و کاهش وابستگی افغانستان به سمنت وارداتی عنوان کرده‌اند. 

گسترش استخراج معادن طلا در بدخشان برای هزاران نفر زمینه‌ی کار و درآمد فراهم کرده، اما هم‌زمان نگرانی‌ها درباره‌ی آسیب به منابع آب، زمین‌های زراعتی و چراگاه‌ها افزایش یافته است.

در برخی مناطق، باشندگان محل از آلوده‌شدن رودخانه‌ها و تخریب زمین‌های زراعتی در پی فعالیت‌های معدنی شکایت دارند. مقام‌های محلی نیز از بسته‌شدن حدود ۲۲۵ محل معدنی به دلیل آسیب‌های محیط‌زیستی خبر داده‌اند. 

با این‌حال، به دلیل کمبود فرصت‌های کاری، شمار زیادی از مردم از ولایت‌های مختلف برای کار به معادن بدخشان می‌روند. براساس معلومات ریاست معادن بدخشان، صدها شرکت در این ولایت فعالیت دارند و هزاران نفر نیز به ‌صورت دستی در استخراج معادن مصروف‌اند.

آگاهان تاکید می‌کنند که افزایش درآمد و فرصت‌های کاری از معادن زمانی پایدار خواهد بود که استخراج منابع طبیعی با نظارت موثر، رعایت حقوق باشندگان محل و معیارهای محیط‌زیستی همراه باشد. 

منابع محلی می‌گویند در پی برخورد یک موتر کرولا با یک موتر باربری در شهر ایبک، راننده کرولا جان باخته و چهار سرنشین دیگر آن زخمی شده‌اند.

به گفته منابع، این رویداد شب گذشته در ساحه پل قچندره شهر ایبک رخ داده است.

پولیس سمنگان، بی‌احتیاطی رانندگان را علت این رویداد اعلام کرده است.

امرالله صالح معاون پیشین ریاست‌جمهوری افغانستان، در اظهاراتی گفته است که پرونده موسوم به «فساد و جعل‌کاری عزیزی بانک و شرکای آن» هنوز بسته نشده و تحقیقات درباره‌ی ابعاد تازه‌ی این پرونده ادامه دارد.

صالح مدعی شده است که عزیزی بانک تلاش دارد با دریافت قرارداد ذغال‌سنگ با قیمت پایین، از آن منفعت به‌دست آورده و بخشی از این درآمد را در پروژه تولید برق به کار گیرد. او هم‌چنین ادعا کرده که شماری از افراد نظام حاکم در این روند به فساد و جعل‌کاری کشانده شده و برای آنان رشوت پرداخت می‌شود.

او درباره‌ی شرکای عزیزی بانک نیز ادعاهایی مطرح کرده و گفته است که بررسی اسناد و منابع مالی آنان ادامه دارد و مشخص‌شدن نتایج این تحقیقات زمان‌بر خواهد بود.

صالح در بخش دیگری از سخنانش، پروژه اعلام‌شده ۱۰ هزار مگاوات برق از سوی عزیزی را زیر سوال برده و آن را «شعبده‌بازی رسانه‌ای» و توهین به شعور مردم افغانستان خوانده است. او از مردم خواسته است این موضوع را «برای تاریخ» به یاد داشته باشند.

اظهارات امرالله صالح در حالی مطرح می‌شود که پروژه‌های بزرگ تولید انرژی در افغانستان در سال‌های اخیر به یکی از موضوعات مهم اقتصادی تبدیل شده‌اند. 

ربیع پنج‌شیری مبارز افغانستان، در وزن ۵۷ کیلوگرام در رقابتی در شهر حیدرآباد هند، برابر نماینده‌ی این کشور قرار گرفت و با اجرای فن سابمیشن، حریفش را تسلیم کرد.

این دیدار در چارچوب رقابت‌های سازمان رزمی آی‌اف‌ایل برگزار شد. پنج‌شیری با این پیروزی، دیدار خود برابر مبارز هندی را به سود خود پایان داد.

این در حالی است که عبدالعظیم بدخشی مبارز افغانستان در رشته‌ی هنرهای رزمی ترکیبی، پس از یک سال دوری از رقابت‌ها با عملکردی درخشان به میدان برگشت و مبارز بلاروسی را در نخستین راوند تنها در ۱۵ ثانیه شکست داد.