‌انورالحق احدی عضوی ارشد حزب افغان ملت، با رد نظام فدرالی در افغانستان می‌گوید که این ساختار نه‌ تنها پاسخ‌گوی مشکلات کشور نیست، بلکه می‌تواند به بحران‌های عمیق و جبران‌ناپذیر منجر شود.

به گفته‌ی او، نیاز بنیادی افغانستان حفظ وحدت ملی در چارچوب یک دولت مرکزی نیرومند است. احدی با اشاره به پیشینه‌ی طولانی دولت‌داری در افغانستان گفت این کشور با حدود ۲۸۰ سال تاریخ سیاسی، از جمله دولت‌های کهن جهان به شمار می‌رود.

او افزود که طرح فدرالیسم، با واقعیت‌های اجتماعی افغانستان هم‌خوانی ندارد، زیرا اقوام مختلف در طول تاریخ درهم آمیخته‌اند. به باور او، چنین طرحی می‌تواند زمینه‌ساز تفرقه و بی‌ثباتی شود.

احدی هم‌چنین با اشاره به دیدگاه‌های چهره‌هایی چون برهان‌الدین ربانی و احمدشاه مسعود، تاکید کرد که این شخصیت‌ها هم‌واره بر وحدت ملی و تمامیت ارضی افغانستان پافشاری داشته‌اند.

شکل‌گیری نظام فدرالی به جای نظام متمرکز، یکی از گفتمان‌های است که در دو دهه‌ی گذشته، بر سر زبان‌ها بود. این رویکرد، مخالفان و موافقان خودش را دارد و به یک داعیه‌ی کلان دولت‌داری مبدل شده است. 

از فروپاشی نظام جمهوری در افغانستان، درس‌های زیاد آموختم. این تحول در همه‌ی سطوح و لایحه‌های زندگی ما اثر گذاشته است. هیچ‌کس تهی از تاثیر باقی نماند. پس از این چرخش سیاسی، گاهی با افرادی روبه‌رو شده‌ام که در یک سطح خیلی رشد کرده‌اند و در ابعاد دیگر، با فقر مواجه‌ هستند؛ افرادی که شاید تکنیک‌های بازارمحور داشته باشند، اما در فهم طبیعت، رفتار اجتماعی یا تفکر منطقی دچار کاستی‌اند. این وضعیت، زمینه‌ساز بحران‌هایی شده که از دل «فن‌آوری‌ خودسر» سر برآورده‌اند.

با وام‌گیری از ایده‌های دیگران، انسان کامل را می‌توان در چهار ساحت بنیاد تعریف کرد. نخست، «لمس طبیعت» یا پیوند با زیست‌بوم است. این گزینه، انسان را متوجه جایگاه واقعی‌اش در جهان می‌سازد. کسی که طبیعت را درک می‌کند، نسبت به محیط زیست مسوول‌تر است و کم‌تر دچار غرور تکنالوژیک می‌شود. گسست از طبیعت، انسان را به موجود مصرف‌گرا و بی‌توجه به پیامدهای اعمالش تبدیل کرده است. با این وجود، مرکزیت‌زدایی انسان، توجه به تعادل انسان در ابعاد توسعه، نفی مشروعیت استثمار طبیعت از سوی انسان و باور به هارمونی انسان و طبیعت از ماموریت ماست.

ساحت دوم، «فهم تمدن» از مسیر علوم انسانی صورت می‌گیرد. این بُعد، انسان را قادر می‌سازد تا تاریخ، فرهنگ و روابط اجتماعی را تحلیل کند. بدون این درک، فرد ممکن است به ابزارهایی مجهز باشد، اما فاقد بینش لازم برای استفاده‌ی درست از آن‌ها باشد. علوم انسانی، به زندگی معنا و جهت می‌دهد و از انسان موجودی آگاه و مسوول می‌سازد.

ساحت سوم، «تفکر منطقی» است که به‌ویژه از راه ریاضیات تقویت می‌شود. این نوع تفکر، انسان را به تحلیل‌گر دقیق تبدیل می‌کند و او را از افتادن در دام خطاهای ذهنی و هیجانات کور بازمی‌دارد. در دنیایی که اطلاعات نادرست به‌سرعت گسترش می‌یابد، داشتن ذهنی منطقی یک ضرورت حیاتی است.

در نهایت، «مهارت» قرار دارد؛ بُعدی که به توانایی عمل و تولید مربوط می‌شود. مهارت، انسان را از سطح اندیشه به میدان عمل می‌آورد و امکان اثرگذاری واقعی را فراهم می‌کند. اما زمانی که این بُعد به ‌تنهایی محور تربیت قرار گیرد، انسان به موجودی تک‌ساحتی تبدیل می‌شود.

مشکل اصلی در نظام‌های آموزشی و اجتماعی امروز، همین تمرکز افراطی بر مهارت است. چنین رویکردی انسان‌هایی تولید می‌کند که کارآمدند، اما عمیق نیستند. نتیجه‌ی این وضعیت، شکل‌گیری تکنالوژی‌هایی است که پیشرفته‌اند، اما لزوما در خدمت انسانیت قرار ندارند.

از این‌رو، انسان کامل کسی است که میان این چهار ساحت تعادل برقرار کند: طبیعت را لمس کند، تمدن را بفهمد، منطقی بیندیشد و مهارت داشته باشد. تنها در چنین تعادلی است که می‌توان از سقوط به میدان تک‌ساحتی‌بودن جلوگیری کرد و به سوی توسعه‌ای انسانی و پایدار گام برداشت.

در پی یک حادثه‌ی ترافیکی در ولسوالی امام‌صاحب ولایت کندز، شش تن جان باخته‌اند. این حادثه شام روز پنج‌شنبه، ساعت ۹ شب، رخ داده است. به گفته‌ی منابع محلی، قربانیان سرنشینان دو موتر بودند که در نتیجه‌ی برخورد، همه‌ی آنان جان خود را از دست دادند.

بی‌احتیاطی راننده‌ها، خرابی جاده‌ها و نبود نظارت جدی بر قوانین ترافیکی از عوامل اصلی این حوادث محسوب می‌شوند. در یک رویداد مشابه چند روز قبل در شهر فیض‌آباد ولایت بدخشان نیز هفت تن در یک حادثه‌ی ترافیکی جان باخته بودند.

سازمان ملل گزارش داده است که در سال ۱۴۰۴ خورشیدی در افغانستان، بیش از ۹۸۵ هزار زایمان توسط افراد ماهر و متخصص انجام شده است.

این نهاد هم‌چنین اعلام کرده که ۳۴.۳ میلیون کودک دوز سوم واکسین پنج‌گانه را دریافت کرده‌اند. به گفته‌ی این سازمان، با وجود کاهش کمک‌های بین‌المللی، روند ارایه‌ی خدمات اساسی در بخش‌های صحت، آموزش و معیشت در افغانستان با هم‌کاری شرکا هم‌چنان ادامه داشته است.

بر بنیاد این گزارش، در مجموع بیش از ۳۴ میلیون نفر به خدمات اساسی دسترسی یافته‌اند که ۵۷ درصد آنان زنان و ۴۳ درصد مردان را تشکیل می‌دهند. 

فوزیه کوفی عضو پیشین مجلس نمایندگان افغانستان، در واکنش به یک وزیر اداره‌ی کابل برای بازگشت به کشور، اعلام کرد که بازگشت زمانی قابل قبول است که با عزت، آزادی و حقوق شهروندی همراه باشد.

 او تاکید کرد که حاضر نیست برای بیعت با حکومتی که به گفته‌ی او فاقد مشروعیت ملی و بین‌المللی است، به کشور بازگردد. کوفی شرایطی از جمله آزادی فعالیت سیاسی، تضمین آزادی بیان، حقوق زنان، امکان سفر و ارتباط با مردم و آغاز گفت‌وگوی ملی برای ایجاد نظامی مشروع و فراگیر را پیش‌شرط بازگشت عنوان کرد.

پس از فروپاشی نظام جمهوری در افغانستان، بسیاری از سیاست‌مداران، فعالان مدنی و شهروندان، کشور را ترک کردند. در این مدت، مقام‌های گروه حاکم بارها از چهره‌های سیاسی خواسته‌اند به کشور بازگردند.

اتحادیه‌ی بازرگانان میوه‌ تازه و سبزیجات افغانستان اعلام کرده است که ده‌ها موتر حامل میوه، به‌ویژه سیب، در بندرعباس ایران متوقف مانده و در معرض فاسد شدن قرار دارند.

به گفته‌ی مسوولان این اتحادیه، حدود ۳۰ تا ۴۰ کانتینر میوه به دلیل تنش‌های منطقه‌ای و اختلال در مسیرهای ترانزیتی در این بندر گیر مانده‌اند.

ارزش هر کانتینر بین ۲۰ تا ۲۵ هزار دالر برآورد می‌شود و هم‌زمان هزینه‌ی انتقال نیز به‌گونه‌ی چشم‌گیری افزایش یافته است. بازرگانان می‌گویند کرایه‌ی انتقال یک کانتینر که پیش‌تر حدود ۲ تا ۳ هزار دالر بود، اکنون به بیش از ۱۰ تا ۱۵ هزار دالر رسیده است.

در پی افزایش تنش‌های منطقه‌ای و مسدود شدن برخی مسیرهای تجاری، تجارت افغانستان با چالش‌های جدی روبه‌رو شده است. بسته بودن گذرگاه‌های مرزی با پاکستان و وابستگی بیش‌تر به مسیرهای ایران، فشار بر هزینه‌ها و زمان انتقال کالا را افزایش داده است. 

شماری از نهادهای حقوق بشری از جمله عفو بین‌الملل و گروه اقدام جنسیتی برای صلح و امنیت با ابراز نگرانی از کاهش پذیرش پناه‌جویان افغانستان، از بریتانیا خواسته‌اند سیاست‌های مهاجرتی خود را اصلاح کند.

در گزارشی که به تاریخ ۲۷ حمل نشر شده، آمده است که میزان پذیرش درخواست‌های پناهندگی پناه‌جویان افغانستان از ۹۶ درصد به ۳۴ درصد کاهش یافته است. بر اساس این گزارش، تنها در سال گذشته‌ی میلادی، صدها زن از افغانستان با رد درخواست پناهندگی مواجه شده‌اند.

پس از تحول سیاسی در افغانستان، محدودیت‌های شدید بر حقوق زنان افزایش یافته است؛ از جمله محدودیت در آموزش، کار و رفت‌وآمد. 

در جریان هفته‌ی گذشته، ۸۲ تن از شهروندان افغانستان که در زندان‌های پاکستان نگهداری می‌شدند، آزاد شده و به کشور بازگشته‌اند.

بر بنیاد خبرنامه‌ی وزارت مهاجران در کابل، این افراد به دلیل مشکلات مرتبط با مدارک اقامتی از سوی پولیس پاکستان بازداشت شده بودند.

این در حالی است که هفته‌ی پیش از این نیز ۸۴ شهروند دیگر افغانستان از زندان‌های مختلف پاکستان آزاد شده و به کشور بازگشته بودند. در ماه‌های پسین، روند بازداشت مهاجران افغانستان در پاکستان به ‌دلیل نداشتن اسناد قانونی یا مشکلات اقامتی افزایش یافته است. 

سه تن از مجروحان یک رویداد ترافیکی در بدخشان، به‌ دلیل نبود امکانات کافی درمانی در شفاخانه‌ی ولایتی فیض‌آباد، جان باخته‌اند.

 این حادثه در حالی رخ داد که به گفته‌ی منابع محلی، رسیدگی فوری و تجهیزات لازم برای نجات بیماران در دسترس نبود. شاهدان می‌گویند یکی از زخمی‌ها که در وضعیت بحرانی و کوما قرار داشت، به‌ دلیل کمبود اکسیجن و وسایل جان سپرد.

در همین‌حال، کارکنان صحی از کمبود شدید امکانات، از جمله نبود امبولانس‌های فعال، شکایت دارند. به گفته‌ی آنان، تنها دو امبولانس نیمه‌فعال در این شفاخانه موجود است و پاسخ‌گوی نیازها نیست.

سیستم صحی بدخشان سال‌هاست با کمبود امکانات و ضعف ساختاری مواجه است. فاصله‌ی زیاد تا مراکز درمانی مجهز و نبود خدمات عاجل معیاری، هم‌واره جان بیماران را در شرایط بحرانی تهدید کرده است.

گزارش‌ها از کتاب‌فروشی‌های شهر کابل نشان می‌دهد بازار کتاب با کاهش کم‌سابقه مشتریان روبه‌رو شده است. در کنار افزایش قیمت کتاب‌ها به دلیل آن‌چه کرایه‌ی ساختمان، مصارف چون برق و مالیه خوانده شده، بسیاری از مراجعه‌کنندگان تنها برای خرید کتاب‌های درسی مکاتب ابتدایی مراجعه می‌کنند و کمتر کسی به دنبال کتاب‌های جدی یا آموزشی است.

رفیع الله سدید* یکی از کاربران شبکه‌های اجتماعی در روایت خود از تجربه‌ی خرید کتاب در کابل نوشته است که اختلاف شدید قیمت‌ها میان کتاب‌فروشی‌ها، باعث دلسردی خریداران شده و حتی برخی کتاب‌ها در یک فروشگاه با قیمتی بسیار بالا و در فروشگاهی دیگر با یک‌سوم قیمت عرضه می‌شوند.

از سوی دیگر، صادق مهریان* یک‌تن از استادان دانشگاه در کابل به اوج‌نیوز می‌گوید دانشجویان نه تنها علاقه‌ی کافی به مطالعه ندارند، بلکه توان مالی خرید کتاب نیز برای آنان محدود شده است.

محمد حمید* دانشجوی زبان و ادبیات انگلیسی نیز به اوج‌نیوز می‌گوید که به دلیل تفاوت فاحش میان قیمت بالا و اُفت اقتصادی، امکان خرید کتاب برایش وجود ندارد.