Photo: awjnews2 دقیقه خواندن
ژورنالیزم افغانستان، تابعی از سیاستورزی در کشور، فراز و فرودهای زیادی را پشتسر گذاشته و یک خط مستقیم را دنبال نکرده است؛ بلکه تجربههای گوناگون را از سر گذرانده است که میتوان آن را در قالب «سه دوره و شش روایت» شناسایی کرد. این مقاله دو هدف را دنبال میکند: یکی فهم اصول و مفروضههای این شش روایت و دوم، جهتگیری هر روایت در مقاطع گوناگون. پرسش این است که ویژگی بنیادین ژورنالیزم افغانستان در سدههای نوزدهم، بیستم و بیستویکم از ۱۲۵۲ تا ۱۴۰۰ هـ.ش چیستند؟ فرضیه این است که ویژگی دور نخست با رویارویی ژورنالیزم ایستادگی و ژورنالیزم امپریالیست؛ ویژگی دور دوم با رویارویی ژورنالیزم ملیگرا و ژورنالیزم وابستگی؛ و دور سوم با رویارویی ژورنالیزم رهاییبخش- انتقادی و ژورنالیزم سرمایهداری لیبرال شناساییپذیر است. در این نوشته، دادهها با روش تحلیل محتوای کیفی، تجزیه و تحلیل شده است و یافتههای تحلیل نشان میدهند که هردو روایت غالب و مغلوب از دو منطق متضاد پیروی کردند. روایت ایستادگی با نگرش سیدجمالالدین افغانی در سدهی نوزدهم در برابر استعمار رویکار آمد، با کوشش انیس تقویت شد و با نشریههای کوچک روشنفکری در سدهی بیستویکم پایان یافت. روایت استعمار، وابستگی و فاشیسم که در مقایسه با روایت ایستادگی غالب بوده است، در بیشتر رسانهها و کنشهای رسانهای هم در دولت، هم نزد گروههای ایدیولوژیک و هم نزد مالکان رسانههای لیبرال، همچنان وجود داشته است. این مقاله دو خط همزمان را در تاریخ ژورنالیزم مورد تحلیل قرار میدهد و رابطهی رسانه را با سیاست و فرهنگ در یک بافت اقتصاد سیاسی نشان میدهد.